Dla dobra publicznego
Jednym z wyznaczników rozwoju cywilizacyjnego jest dostęp ludności do czystej wody oraz jednoczesna możliwość odprowadzania ścieków nie zanieczyszczając środowiska naturalnego.
W trosce o podnoszenie standardu życia mieszkańców Warszawy oraz poprawę stanu środowiska naturalnego strategicznym celem Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w m.st. Warszawie jest zapewnienie wysokiej jakości usług w zakresie dostaw wody oraz odbioru i oczyszczania ścieków.
Projekt
Z chwilą przystąpienia Polski do Unii Europejskiej rząd zobowiązał się do podjęcia działań mających na celu dostosowanie jakości odprowadzanych ścieków do obowiązujących wymogów prawa unijnego.
W tym celu opracowano program gospodarki wodno-ściekowej dla Warszawy. Główną częścią tego programu jest Projekt ''Zaopatrzenie w wodę i oczyszczanie ścieków w Warszawie'' przyjęty do realizacji w latach 2004 - 2010, koszt całkowity Projektu wyniesie 594 mln €.
Strategicznym celem Projektu jest zapewnienie mieszkańcom Warszawy wody o odpowiedniej jakości oraz oczyszczanie 100% ścieków komunalnych przed odprowadzeniem do Wisły.
Ze względu na złożoność prac koncepcyjnych i wykonawczych, Projekt został podzielony na następujące fazy realizacyjne:
Faza I i Faza II zakładają modernizację infrastruktury wodociągowo-kanalizacyjnej Warszawy oraz poprawę jakości i dystrybucji wody. Koszt modernizacji został określony na kwotę ponad 189mln €.
Inwestycja została objęta dofinansowaniem z Funduszu Spójności Unii Europejskiej na poziomie 62% kosztów kwalifikowalnych, tj. ponad 110 mln €. Pozostałe 38% kosztów pochodzi ze środków własnych Spółki.
Faza III przewiduje przede wszystkim modernizację i rozbudowę oczyszczalni ścieków „Czajka”. Koszt oszacowano na ponad 405 mln €. Decyzją Komisji z 2005 r., Warszawa uzyskała wsparcie finansowe na realizację na poziomie 62,5% kosztów kwalifikowalnych, tj. ponad 248 mln €. Pozostałe 37,5% kosztów to środki własne Spółki oraz pożyczki.
W dniu 30 grudnia 2009 roku w siedzibie Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie została podpisana umowa o dofinansowanie Projektu „Zaopatrzenie w wodę i oczyszczanie ścieków w Warszawie – Faza IV”. Całkowity koszt realizacji Projektu został oszacowany na ponad 2,2 mld zł. Zgodnie z postanowieniami Umowy Projekt uzyskał dofinansowanie na realizację Projektu w wysokości 85 % kwoty wydatków kwalifikowanych tj. 691 167 401 zł. Uzyskana dotacja umożliwi realizację inwestycji, których efektem będzie oczyszczanie ścieków powstających w Warszawie. W zakres rzeczowy Projektu wchodzą zadania, które w wyniku dookolnej restrukturyzacji Projektu „Zaopatrzenie w wodę i oczyszczanie ścieków w Warszawie – Faza III” zostały z niego wyłączone i przeniesione do realizacji w nowym okresie programowania. Największe z nich to: Modernizacja i rozbudowa Oczyszczalni Ścieków "Czajka" - Etap II, budowa układu przesyłowego ścieków z Warszawy lewobrzeżnej do oczyszczalni ścieków „Czajka”, oraz budowa kanalizacji (ok. 30 km) i przepompowni ścieków na terenie dzielnicy Bielany. Termin zakończenia realizacji Projektu został wyznaczony na 2012 rok.
Faza I - główne kolektory dla Oczyszczalni Ścieków “Południe” – 5 zadań usługowych i 2 zadania wykonawcze.
Faza II - poprawa jakości wody w Warszawie - 11 zadań usługowych i 10 zadań wykonawczych.
Faza III - zaopatrzenie w wodę i oczy-szczanie ścieków - 10 zadań usługowych i 6 zadań wykonawczych.
Faza IV - zaopatrzenie w wodę i oczy-szczanie ścieków - 12 zadań usługowych i 12 zadań wykonawczych
Dodatkowo na przygotowanie wniosku o dofinansowanie oraz studium wykonalności dla Fazy III MPWiK uzyskało dotację z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w wysokości 840 tys. PLN oraz pożyczkę z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w wysokości 1 mln PLN.
Poprawa jakości wody
Jednym z zadań strategicznych, jakie stawia przed sobą MPWiK jest ciągłe dążenie do polepszania jakości wody dostarczanej mieszkańcom Warszawy. Z tego względu zadecydowano o realizacji inwestycji mających na celu poprawę procesu uzdatniania wody (Faza II Projektu).
Plan modernizacji technologii uzdatniania wody obejmuje dwa z trzech warszawskich zakładów uzdatniania wody - Zakład Wodociągu Centralnego oraz Zakład Wodociągu Północnego.
Zakład Wodociągu Centralnego - zostanie zaprojektowana i wybudowana instalacja ozonowania pośredniego i filtracji na węglu aktywnym. W ten sposób uzyska się zmniejszenie dawki dwutlenku chloru stosowanego do końcowej dezynfekcji wody, a co za tym idzie znaczącą poprawę smaku i zapachu wody.
Zakład Wodociągu Północnego - wykorzystany zostanie proces flotacji ciśnieniowej. Flotacja to nieskomplikowany, ale skuteczny proces doczyszczania wody. Metoda polega na wyprowadzaniu do zbiornika z wodą mikroskopijnych pęcherzyków powietrza, które wynoszą zanieczyszczenia na powierzchnię i tworzą na niej łatwy do zebrania kożuch.
Wybór ozonowania pośredniego i filtracji na węglu aktywnym w Zakładzie Wodociągu Centralnego oraz flotacji ciśnieniowej w Zakładzie Wodociągu Północnego został narzucony przez skład wody zasilającej wodociągi (centralny - woda wiślana, północny - zasoby Jeziora Zegrzyńskiego).
Wybór wyżej opisanych technologii pozwoli zagwarantować najwyższej jakości produkt końcowy - czystą wodę.
Oczyszczanie ścieków w Warszawie
Oczyszczalnia Ścieków „Południe”
Głównym celem Fazy I było stworzenie skutecznego systemu odbioru i oczyszczania ścieków z południowych dzielnic Warszawy: Wilanowa, Ursynowa i części Mokotowa.
Faza I, podzielona na zadania, zakładała budowę przepompowni i układu przesyłowego ścieków surowych do Oczyszczalni Ścieków „Południe” oraz przewodu przesyłowego ścieków oczyszczonych z oczyszczalni do punktu wprowadzenia ich do Wisły. Zadania te zostały zrealizowane, a obiekty oddano do użytku 1 lipca 2006 roku.
Kolejnym zadaniem tej Fazy było opracowanie dokumentacji technicznej oraz przetargowej dla modernizacji i rozbudowy Oczyszczalni Ścieków „Czajka” wraz z kolektorami. Zadanie jest w trakcie realizacji.
Oczyszczalnia Ścieków „Czajka”
Rozbudowa i modernizacja Oczyszczalni Ścieków „Czajka” - największej oczyszczalni ścieków w Polsce - jest główną inwestycją III i IV Fazy Projektu. Realizacja tego zadania jest niezbędna dla uporządkowania gospodarki ściekowej stolicy.
Obecnie „Czajka” przyjmuje ścieki z prawobrzeżnej części Warszawy oraz okolicznych gmin: Legionowa i Ząbek, części Marek, Jabłonnej i Zielonki. Nieoczyszczone ścieki, z centralnych i północnych lewobrzeżnych dzielnic miasta, odprowadzane są bezpośrednio do Wisły. Dlatego Projekt obejmuje również budowę kolektorów umożliwiających przesył ścieków, z lewobrzeżnej Warszawy do „Czajki”.
Inwestycja ta ma fundamentalne znaczenie dla kształtowania ekosystemu, nie tylko Warszawy, ale przede wszystkim Morza Bałtyckiego oraz dorzecza Wisły. Korzyści płynące z modernizacji i rozbudowy „Czajki” odczują zarówno mieszkańcy Warszawy jak i okolic. Brzegom wiślanym zostanie przywrócona funkcja rekreacyjna - znowu będą tłumnie odwiedzane przez mieszańców, pragnących odpocząć lub uprawiać sporty wodne.
Sieć wodociągowa
Aby zapewnić niezawodność dostawy oraz jak najwyższą jakość wody dostarczanej odbiorcom, podjęto decyzję o przebudowie, wymianie i renowacji istniejących magistral wodociągowych. Planowane prace pozwolą zwiększyć dostępność usług wodociągowych dla odbiorców oraz zapobiegną wtórnemu zanieczyszczeniu wody.
Poprawa zarządzania siecią wodociągową będzie możliwa również dzięki wdrożeniu komputerowego zarządzania siecią wodociągową. Zastosowanie modelu komputerowego będzie miało także wpływ na zwiększenie niezawodności i efektywności sieci oraz poprawę jakości wody.
Sieć kanalizacyjna
Równocześnie zostały zaplanowane prace nad rozbudową, renowacją i modernizacją sieci kanalizacyjnej. Dzięki rozbudowie sieci zwiększona zostanie dostępność do świadczonych przez Spółkę usług. Modernizacja wpłynie również na zmniejszenie awaryjności newralgicznych odcinków kanalizacji.
Zarządzanie siecią kanalizacyjną zostanie wsparte przez specjalnie zaprojektowany system komputerowy w oparciu o matematyczny model hydrauliczny. Dzięki temu, wszystkie informacje dotyczące funkcjonowania sieci będą monitorowane na bieżąco i dostępne w jednym miejscu.
Modernizacja technologii w Zakładzie Wodociągu Centralnego – ozonowanie pośrednie i filtracja na węglu aktywnym.
Zakład Wodociągu Centralnego jest najstarszym z trzech warszawskich wodociągów. Dostarcza mieszkańcom Warszawy wodę od 3 lipca 1886 roku.
Obiekty zaprojektowane przez W. Lindleya i W. H. Lindleya, jak filtry powolne, wieża ciśnień, pompownie oraz budynki portierni są typowym przykładem XIX wiecznego budownictwa przemysłowego. Na początku XX wieku Stacja Filtrów powiększyła się o nawiązujący architektonicznie Zakład Filtrów Pospiesznych. Obiekty te zostały uznane za zabytkowe.
Przy kolejnej, powojennej rozbudowie zakładu, wymuszonej rosnącym zapotrzebowaniem na wodę, odstąpiono od utrzymania spójności architektonicznej całości zabudowy.
Wodociąg Centralny, jako jedyna z warszawskich stacji uzdatniania wody, posiada dwa ciągi technologiczne:
I - uzdatnia wodę infiltracyjną czerpaną spod dna Wisły przez ujęcia brzegowe i ujęcie zasadnicze Wodociągu Praskiego "Grubą Kaśkę". W procesie uzdatniania woda filtrowana jest przez filtry pospieszne i filtry powolne, dezynfekowana dwutlenkiem chloru.
II - oczyszcza wodę pobraną z Osadnika Czerniakowskiego - wykorzystując proces wstępnego utleniania, koagulacji, filtracji pospiesznej i dezynfekcji dwutlenkiem chloru. Odczyn wody korygowany jest wodą wapienną.
Obecnie Stacja Filtrów pokrywa 50% zapotrzebowania stolicy na wodę.
Inwestycję poprzedzono kilkuletnimi badaniami procesów technologicznych w warunkach stacji modelowej. Po modernizacji technologii:
- podstawowym źródłem wody będzie ujęcie infiltracyjne spod dna Wisły;
- zarówno woda z pierwszego jak i drugiego ciągu technologicznego będzie przechodziła dodatkowo przez proces ozonowania i filtracji na węglu aktywnym;
- zastosowanie ozonowania pośrednie-go oraz filtrów węglowych w procesie technologicznym pozwoli na zmniejszenie o połowę dawki dwu-tlenku chloru używanego do dezynfekcji wody;
- woda będzie spełniać parametry jakości zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia.
Termin realizacji: 2007 - 2010
Koszt modernizacji: 43,9 mln €
Dofinansowanie unijne: 62%
Bezpośrednie efekty modernizacji jak:
- uzyskanie wysokiej i stabilnej jakości wody;
- poprawa smaku i zapachu wody;
- będą odczuwalne przez ponad połowę mieszkańców Warszawy oraz mieszkańców Pruszkowa i Piastowa.
Projektowany budynek filtrów węglowych oraz ozonowania wody będzie zlokalizowany w miejscu nieeksploatowanej VII grupy filtrów piaskowych, u zbiegu ulic Raszyńskiej i Filtrowej.
Eksponowana śródmiejska lokalizacja budynku oraz bezpośrednie sąsiedztwo zabytkowego i unikalnego zespołu filtrów Lindley’owskich wymagają zastosowania przy nowej realizacji nietypowych elementów wykończenia elewacji. Aby nawiązać do wcześniejszej zabudowy, budynek będzie obłożony czerwoną spoinowaną licówką kilnikierową, zaś wybrane elementy architektoniczne, takie jak zwięczenia okien oraz cokoły, zostaną wykończone piaskowcem. Całość dopełni stylowa ślusarka okienna. Budynek, o powierzchni ponad 12,5 tys. m², będzie w dużej mierze pokryty zielenią: skosy części przyziemnej będą pokryte krzewami oraz pnączami, dach trawą.
Modernizacja technologii w Zakładzie Wodociągu Północnego – flotacja ciśnieniowa.
Zakład Wodociągu Północnego, położony w Wieliszewie, 35 km na północ od Warszawy, jest najmłodszym z trzech stołecznych zakładów uzdatniających wodę.
Źródło wody dla tej stacji uzdatniania miało być niezależne od Wisły. Z tego względu wybrano Jezioro Zegrzyńskie zasilane przez wody Bugu i Narwi. Zakład został uruchomiony w roku 1986, w 100-lecie powstania Wodociągów Warszawskich. Aby sprostać co raz ostrzejszym normom i rosnącym wymaganiom odbiorców, zakład jest modernizowany i unowocześniany. Wodociąg posiada Stację Pilotową, na której testowane są technologie udoskonalające proces uzdatniania. Ponadto uzdatnianie wody kontrolowane jest na bieżąco przez laboratorium i system monitoringu on-line.
Woda dla Wodociągu Północnego jest ujmowana poprzez trójkanałowe ujęcie brzegowe. W technologii uzdatniania wykorzystywane są następujące procesy:
- sedymentacja,
- ozonowanie wstępne,
- okresowe dozowanie węgla aktywnego,
- koagulacja,
- filtracja pospieszna,
- korekta za pomocą wody wapiennej,
- dezynfekcja chlorem gazowym.
Woda z Jeziora Zegrzyńskiego jest niezwykle trudna do uzdatniana. Główne przyczyny, to duża zmienność jakości wody w ciągu roku oraz wysoka zawartość trudno usuwalnych związków organicznych. Z tego względu MPWiK w m.st. Warszawie S.A. zdecydowało o wzbogaceniu technologii uzdatniania wody o proces flotacji ciśnieniowej.
Badania przydatności flotacji ciśnieniowej dla procesu uzdatniania wody w Zakładzie Wodociągu Północnego były prowadzone przez ponad 11 lat. Flotacja ciśnieniowa polega na wprowadzeniu do zbiornika z oczyszczaną wodą strumienia wody napowietrzonej. Drobne, wypływające pęcherzyki powietrza, przylegają do zanieczyszczeń i wynoszą je na powierzchnię. Utworzona, pływająca warstwa zanieczyszczeń jest łatwa do usunięcia.
Wprowadzenie do układu technologicznego uzdatniania wody procesu flotacji ciśnieniowej wpłynie na skuteczność wstępnego usuwania planktonu oraz zmniejszy zawartości związków organicznych nawet o 75% w wodzie surowej.
Termin realizacji: 2007 - 2010
Koszt modernizacji: 30 mln €
Dofinansowanie unijne: 62%
W konsekwencji, po modernizacji technologii, proces uzdatniania wody w Zakładzie Wodociągu Pół-nocnego będzie bardziej efektywny, a uzyskiwany produkt końcowy - woda do picia - będzie charakteryzował się stabilną jakością niezależną od jakości wód powierzchniowych.
Bezpośredni efekt modernizacji technologii - uzyskanie wysokiej oraz stabilnej jakości wody - będzie odczuwalny przez jedną trzecią mieszkańców Warszawy.
Projektowany budynek stacji flotacji ciśnieniowej będzie zlokalizowany przy głównej, wewnętrznej drodze dojazdowej, w bezpośrednim sąsiedztwie istniejącego budynku pulsatorów i filtrów piaskowych.
Obecnie istniejąca zabudowa, w formie pawilonowej, daje ogólny efekt zabudowy płaskiej. Projekt nowego obiektu przewiduje dostosowanie go do obecnej koncepcji zarówno pod względem kolorystyki, jak i idei realizacji ścian osłonowych. Aby utrzymać tzw. “lekkość zabudowy”, ściany osłonowe stacji flotacji zostaną wykonane z lakierowanego aluminium w kolorystyce zbliżonej do istniejących obiektów technologicznych.
Budynek, o powierzchni ponad 3 tys. m² zaprojektowany na rzucie prostokąta, będzie wyróżniał się jedynie wkomponowanymi w całość półokrągłymi występami, tzw. ryzalitami.
